Sağ kalan eşin payı, altsoy ile ana-babanın saklı payı, tenkis davasının süreleri ve mirası ret süresi; TMK m.499, 506, 560, 571, 605 ve 606 çerçevesinde.
Bir kişinin ölümüyle mirasçılar, ölenin malvarlığına bütünüyle kendiliğinden sahip olur. Yine de payların nasıl dağıldığı, vasiyetle ne kadarına dokunulabileceği ve mirasın reddi gibi konularda kanun kesin kurallar koyar.
Sağ kalan eşin miras payı
TMK m.499’a göre sağ kalan eş, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre şu oranlarda mirasçı olur:
- Altsoy (çocuklar, torunlar) ile birlikte: mirasın dörtte biri,
- Ana ve baba zümresi ile birlikte: mirasın yarısı,
- Büyük ana ve büyük babalar ve onların çocukları ile birlikte: mirasın dörtte üçü; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Saklı pay: vasiyetle dokunulamayan kısım
Mirasbırakan, malvarlığının tamamını dilediği gibi vasiyet edemez; bazı mirasçıların saklı payı vardır. TMK m.506’ya göre saklı pay oranları şöyledir:
- Altsoy için yasal miras payının yarısı,
- Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı; diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır; 506. maddenin bu yönde bir hükmü 2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla mülga edilmiştir.
Tenkis davası ve süreleri
Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler (m.560). Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (m.571). Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Mirasın reddi
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (m.605). Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Ret süresi üç aydır (m.606); bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri, vasiyetname ile atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Borca batık bir mirasta, süreyi kaçırmak ağır sonuçlar doğurabileceğinden süre takibi önemlidir.
Uygulamada dikkat edilecek noktalar
- Vasiyetnamenin şekil şartlarına uyulması gerekir; şekil eksikliği vasiyetin iptaline yol açabilir.
- Miras paylarının hesabında mal rejiminin tasfiyesi önce yapılır; ayrıntı için mal rejimi yazımıza bakınız.
- Sürelerin başlangıcı olay ve öğrenme tarihine bağlı olduğundan belgelerin saklanması önemlidir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m.499, 506, 560, 571, 605, 606
Yorumlar kapalı