Maaş haczi: maaşımın ne kadarı kesilir, haczi nasıl kaldırırım?

Maaş haczinde kesinti oranı gelir türüne göre değişir. İşçi ücreti, emekli aylığı, nafaka, banka hesabı, şikâyet süresi ve haczin kaldırılması.

Kısa cevap Maaş haczinde icra dairesi işvereninize (veya maaşı ödeyen kuruma) yazı gönderir; kural olarak maaşın tamamı değil, bir kısmı kesilir. Genel kural olarak işçi ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez; işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimce takdir edilen tutar bu paraya dâhil değildir ve nafaka alacaklılarının hakları saklıdır (İş Kanunu m.35). Haczedilemeyen kısım için önceden verilen muvafakat geçersizdir (İİK m.83/a); haciz sırasında veya sonrasında verilen vazgeçmenin geçerliliği ise somut olayda ayrıca değerlendirilir (aşağıya bakın). Diğer maaşlarda borçlu ve ailenin geçimi için gereken tutar düşülür, ancak haczedilen kısım dörtte birden az olamaz (İİK m.83). Kesinti hatalıysa icra mahkemesine şikâyet süresi genel olarak işlemi öğrendiğiniz günden itibaren 7 gündür (İİK m.16/1); hakkın yerine getirilmemesi ve bazı haczedilemezlik şikâyetleri bakımından bu süre aranmayabilir. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi de tebliğden itibaren 7 gündür; diğer takip türlerinde süre farklıdır.

Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimini korumak için maaşın önemli bir kısmını haciz dışında tutar. Bu korumadan yararlanmak için doğru yere, doğru sürede başvurmanız gerekir.

Bu yazı haciz aşamasını anlatır. Henüz ödeme emrine itiraz etmediyseniz ve borcun kendisine karşı çıkacaksanız, takibe itiraz yolları için ayrıca icra takibine itiraz ve itirazın iptali yazısına bakın.

Önce şunu yapın

1. İşlemin hangi aşamada olduğunu belirleyin. Elinizdeki kâğıt ödeme emri mi, maaş haciz yazısı mı, yoksa banka bildirimi mi? Ödeme emriyse itiraz süresi (genel haciz yoluyla ilamsız takipte 7 gün) işliyor olabilir. Haciz yazısıysa ödeme emri büyük olasılıkla kesinleşmiştir; bu yüzden itiraz yolu kapanmış, haczin kapsamına karşı şikâyet yolu açık kalmış olabilir.

2. UYAP’tan veya icra dairesinden dosyayı inceleyin. Dosya numarasını, alacaklıyı, toplam borcu ve hangi tarihte hangi işlem yapıldığını görün. “Öğrenme tarihi” şikâyet süresini başlatır; bu tarihi not edin.

3. Kesilen miktarı kontrol edin. Bordronuzu ve maaş hesabınızı karşılaştırın. İşçiyseniz ücretin dörtte birinden fazlası kesilmiş mi? Maaş hem işverende kesilip hem banka hesabında bloke edilmiş mi?

4. Aynı maaş için başka haciz olup olmadığına bakın. Birden fazla haciz varsa kanun bunları sıraya koyar (aşağıda).

5. Süre kaçmadan dilekçe hazırlayın. Genel şikâyet süresi 7 gündür ve kısadır. Hata gördüyseniz dilekçeyi ilk günlerde verin. İcra müdürlüğüne yaptığınız başvuru, genel şikâyet süresini kendiliğinden durdurmaz.

Maaş haczi nasıl işler?

Alacaklı, ödeme emri kesinleştikten sonra haciz isteyebilir. İcra dairesi de işverene maaş haciz yazısı gönderir.

İşverenin yükümlülükleri (İİK m.355):

• Haczin uygulandığını ve maaşınızın miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirir.
• Haciz kaldırılmadığı ve ücret ödeme ilişkisi sürdüğü sürece, borç bitinceye kadar yazıda belirtilen miktarı keser ve hemen icra dairesine gönderir.
• Maaşınızda, görevinizde veya hizmetinizde (işten ayrılma dâhil) bir değişiklik olursa bunu derhal bildirir.

Yani haciz, kaldırılmadığı ve ücret ödeme ilişkisi sürdüğü sürece borç bitinceye kadar her ay devam eder; borcun ödenmesi veya haczin kaldırılması üzerine ya da hizmet ilişkisinin sona ermesi hâlinde kesinti durur. İşyeri değiştirirseniz haciz yeni işverene kendiliğinden geçmez; alacaklının yeni işyerini tespit edip yeni bir haciz yazısı göndermesi gerekir. Eski işverenin hizmetin sona erdiğini icra dairesine bildirmesi kanundan doğan bir yükümlülüktür.

Maaşın ne kadarı haczedilir?

Cevap, gelirinizin türüne göre değişir.

İşçi ücreti. Aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez; işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği tutar bu paraya dâhil değildir. Nafaka alacaklılarının hakları saklıdır (İş Kanunu m.35). Bu koruma, haciz öncesinde verilen muvafakatle ortadan kaldırılamaz (İİK m.83/a); haciz sırasında veya haciz işleminden sonra haczedilemeyen mal ve haklardan vazgeçilebileceği yönünde Yargıtay kararları bulunduğundan, imzalayacağınız her beyanın zamanı ve kapsamı önemlidir.

Memur maaşı ve diğer maaşlar. İİK m.83’e göre maaşlar, tahsisatlar ve her türlü ücret, “borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar” düşüldükten sonra haczedilebilir. Ancak haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Yani dörtte bir alt sınırdır; geçim ihtiyacınız yüksekse icra müdürü haciz oranını belirlerken bunu gözetir.

Örnek (varsayımsaldır, gerçek bir olay değildir): Alacağın nafaka olmadığı, aile üyeleri için hâkimce ayrıca bir tutar belirlenmediği ve başka bir haciz bulunmadığı varsayılırsa, ücreti 40.000 TL olan bir işçinin maaşından en fazla 10.000 TL kesilebilir. Kalan kısım borçludadır. Tutarlar yalnızca anlatım içindir; sizin maaşınız ve ailenizin durumu farklı olabilir.

Birden fazla alacaklı varsa. Hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83/2). Yani ikinci alacaklı, birinci alacaklının kesintisi bitmeden maaşınızdan pay alamaz. Bu sıra kuralı İİK m.83 kapsamındaki adi alacaklar için anlatılmaktadır; nafaka alacaklarının kendine özgü haciz ve kesinti rejimi saklıdır (aşağıdaki bölüme bakın).

Nafaka alacağı maaş haczini değiştirir mi?

Evet, değiştirebilir. İş Kanunu m.35 dörtte bir sınırını koyarken “nafaka borcu alacaklılarının haklarını” saklı tutar; 5510 sayılı Kanun m.93 de gelir ve aylıkların nafaka borçları için haczedilebileceğini kabul eder. Yani nafaka borçlusuysanız maaşınızdan dörtte birden fazlası kesilebilir; kesintinin hangi oranda yapılacağı nafakanın ilama dayanıp dayanmadığına, işleyecek ve birikmiş nafaka ayrımına ve somut olaya göre değişir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bir kararında, ilama dayalı nafaka takibinde işyerine yazılan maaş haczi yazısıyla işleyecek aylık nafakanın tamamı için haciz kararı verilmesinde kanuna aykırılık görmemiş; birikmiş nafaka alacağını ise adi alacak niteliğinde sayıp İİK m.83’ün uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Aynı karar, somut olayda maaşın aktarıldığı ve biriken tutarın bulunduğu hesabı tasarruf hesabı niteliğinde kabul etmiştir (E.2015/16678, K.2015/23126, 24.12.2015). Karar eski tarihlidir ve somut olayın koşullarına dayanır; güncel uygulama dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir. Nafakanın hukuki yönü için velayet, nafaka ve mal rejimi yazısına bakabilirsiniz.

Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir; hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra karar yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açması hâlinde, ileri sürdüğü sebepler gözetilerek tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344).

Emekli maaşı haczedilir mi?

5510 sayılı Kanun m.93’e göre sigortalılara bağlanan gelir ve aylıklar, Kurumun takip edeceği alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu fıkraya göre haczedilemeyen gelir ve aylıkların haczi talebi, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir.

Pratikte üç önemli sonuç var:

• Alacaklı emekli aylığınıza haciz isterse, rızanız yoksa icra müdürü bu talebi reddetmelidir. Buna rağmen haciz yazısı gelmişse şikâyet edebilirsiniz.
• Şikâyet süresi. Genel kural 7 gündür (İİK m.16/1). Ancak Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 5510 sayılı Kanun m.93’teki düzenlemeyi kamu düzenine ilişkin görmekte ve emekli aylığının haczedilemezliği şikâyetinin süreye tabi olmadığını kabul etmektedir (E.2015/26100, K.2016/1992, 25.01.2016). Bu nedenle süre geçmiş olsa bile şikâyet yolu kapanmamış olabilir; yine de uygulamada değişik görüşler bulunduğundan süreyi beklemeden başvurmak güvenlidir.
• İcra haczi ile bankanın sözleşmeye dayalı kesintisi farklıdır. Haciz öncesi verilen muvafakat, İİK m.83/a uyarınca kural olarak geçersizdir. Emekli aylığı bakımından ise 5510 m.93/1’in son cümlesi, haczi yasaklanan gelir ve aylıkların haczine ilişkin talebin borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedileceğini söyler; kanun metni muvafakatin zamanını belirtmez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu hükmü özel hüküm sayarak, muvafakatin takibin kesinleşmesinden sonra verilmiş olması hâlinde geçerli olduğunu kabul etmektedir (E.2016/20680, K.2017/12503, 16.10.2017); yani takip kesinleşmeden verilen muvafakat bakımından aynı sonuç çıkmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise kredi sözleşmesinde bankaya verilen virman-takas-mahsup yetkisinin cebri icra işlemi değil, borcun ifa biçimine ilişkin bir yetki olduğunu kabul etmiş ve buna dayanan blokeyi hukuka aykırı bulmamıştır (E.2023/593, K.2025/686, 05.11.2025; karar oy çokluğuyla alınmıştır ve gerekçesinde Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 21.03.2025 tarihli, E.2022/2, K.2025/1 sayılı kararına dayanılmıştır). Karardan her emekli aylığı kesintisine sınırsız izin verildiği sonucu çıkarılamaz; kararın dayandığı olayda tüketici kredisi sözleşmesi ve açık takas-mahsup talimatı vardır.

Sözleşme maddelerinin sizi bağlayıp bağlamadığı, imzanın nasıl alındığı ve ne zaman geri çekildiği somut olaya göre değişir; bu nedenle belgelerin hukuki açıdan incelenmesi yararlı olur.

Maaşım banka hesabına yatıyor: hesap haczedilir mi?

Burada iki ayrı durum karıştırılır.

Aynı maaş için mükerrer kesinti yapılamaz. İşverene gönderilen yazıyla ücretinizin dörtte biri kesilip kalan kısım hesabınıza yatırılıyorsa, aynı hesaba ayrıca haciz ve bloke konulması mükerrer kesinti doğurabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, işyerine maaşın dörtte biri için yazı yazılmış ve haczedilen hesabın bankanın yazısına göre maaş hesabı olduğu somut olayda, maaş hesabı üzerindeki haciz ve blokenin kaldırılması gerektiğine karar vermiştir (E.2013/4301, K.2013/13518, 09.04.2013). Bu karar, hesaba yatan her paranın kendiliğinden haciz dışında kalacağı anlamına gelmez; paranın ücret niteliğini koruyup korumadığı, kaynağı ve hesapta birikip birikmediği somut olayda değerlendirilir. Hesabın maaş hesabı olduğunu gösteren bir banka yazısı elinizde olursa işiniz kolaylaşır.

Hesapta birikmiş para farklı değerlendirilebilir. Aynı hesapta biriken ve artık maaş niteliğini yitirmiş tasarruf haczedilebilir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, somut olayda maaştan aktarılan paraların biriktiği hesabı tasarruf hesabı niteliğinde saymıştır (E.2015/16678, K.2015/23126, 24.12.2015). Bir paranın tasarruf sayılıp sayılmayacağı yalnızca bekleme süresine bağlı değildir; hesabın kullanımı, paranın kaynağı, birikme biçimi ve olayın koşulları birlikte değerlendirilir.

Bankalara haciz ihbarnamesi gönderilir (İİK m.89). Banka, haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz sebeplerini bildirmek zorundadır. Hesabın maaş hesabı olduğunu bu aşamada bankanın bildirmesi önemlidir.

Haczedilemeyen mal ve gelirler

İİK m.82’ye göre aşağıdakiler haczedilemez (özetle):

• Ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşya.
• Borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası (para, kıymetli evrak, altın, antika gibi kıymetli şeyler hariç).
• Borçlunun haline münasip evi (borç bu evin bedelinden doğmuyorsa; evin değeri fazlaysa kanun ayrıca bir düzenleme yapar).
• Vücut veya sağlık zararı için verilen tazminatlar.
• Öğrenci bursları.
• Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malûl olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar.

Madde başka mal ve hakları da sayar; her bendin kendi şartı vardır. İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir (İİK m.82/son).

Süreler ve şartlar tablosu

Önemli: Her karar istinaf edilemez; kanun bazı kararları ve parasal sınırı ayrıca düzenler. İstinaf başvurusu satış dışında icra işlemlerini durdurmaz.

Adım adım ne yapacaksınız?

Adım 1: Haciz yazısını ve dosyayı alın. Kim: Siz ya da avukatınız. Nereye: İcra dairesi ya da UYAP. Belge: Kimlik, dosya numarası, ödeme emri/haciz yazısı. Süre: Hemen; şikâyet süresi öğrenme günü başlar.

Adım 2: Kesintinin doğru olup olmadığını hesaplayın. İşçiyseniz dörtte birin üzerinde kesinti var mı? Memur ya da başka bir maaş alıyorsanız, geçim miktarının düşülmesini istediniz mi?

Adım 3: İcra müdürlüğüne yazılı başvuru yapın (gerekirse). Maaşın haczedilemeyen bir kalemden geldiğini, mükerrer kesinti yapıldığını ya da geçim miktarının düşülmediğini yazın. Müdürlüğe başvurmanız genel 7 günlük şikâyet süresini kendiliğinden durdurmaz. Müdürlükten sonuç alamazsanız ya da talep reddedilirse icra mahkemesine gidin. Süre dolmak üzereyse doğrudan mahkemeye başvurmak daha güvenlidir.

Adım 4: İcra hukuk mahkemesine şikâyet dilekçesi verin. Nereye: Haczi yapan veya yazıyı gönderen icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi. Ne istenir: Hatalı haczin kaldırılması ya da düzeltilmesi (İİK m.17). Süre: Öğrenmeden 7 gün. Ekler: Haciz yazısı, bordro, banka yazısı, varsa nafaka/tedavi giderleri belgeleri.

Adım 5: Gerekirse istinaf. Karar tebliğ edilince, istinaf edilebilir bir karar ise 2 hafta içinde başvurun. Duruşmasız dosyada mahkeme en geç 10 gün içinde karar vermelidir.

Adım 6: Borç ödeniyorsa dosyayı kapatın. Aşağıdaki bölüme bakın.

Borcu ödeyince haciz nasıl kalkar?

Borcun tamamı (asıl alacak, faiz, masraflar, harç ve vekâlet ücreti) icra dosyasına ödenirse alacaklının alacağı sona erer. Pratikte şu sıra izlenir:

1. İcra dairesinden güncel dosya borcunu öğrenin ve ödemeyi icra dairesinin hesabına ya da alacaklıya makbuz karşılığı yapın.
2. Ödemeyi icra dosyasına yaptıysanız ve dosya borcu tamamen kapandıysa, haczin kaldırılmasını icra müdürlüğünden talep edin. Ödemeyi alacaklıya doğrudan yaptıysanız, alacaklıdan veya vekilinden “borç ödendi, haciz kaldırılsın” yönünde yazılı belge alın; bu belge haczi kendiliğinden kaldırmaz, icra dosyasına sunulması ve icra müdürlüğünün haczin kaldırılmasına ilişkin işlem yapması gerekir.
3. İcra dairesi, işverene veya bankaya haczin kaldırıldığını bildirir. Haczin kaldırılmasına “haciz fekki” denir. Yazı işverene ulaşana kadar kesinti sürmüş olabilir; fazla kesilen tutarın iadesi için icra dosyasına başvurun.
4. Haciz hâlâ kaldırılmadıysa ya da dosyada işlem yapılmıyorsa, hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması nedeniyle her zaman icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m.16/2).

Ödemeyi noterde tasdikli ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat edebiliyorsanız, takibin iptalini veya geri bırakılmasını her zaman icra mahkemesinden isteyebilirsiniz (İİK m.71). Borçlu olmadığınız parayı ödemek zorunda kaldıysanız, ödemeden itibaren 1 yıl içinde istirdat davası açabilirsiniz (İİK m.72).

Borcu taksitlendirmek isterseniz iki ayrı yol vardır. Alacaklıyla icra dairesinde taksit sözleşmesi yapılabilir; bu sözleşme alacaklının kabulüne bağlıdır ve haciz isteme süresinin hesabında sözleşmenin ihlaline kadar geçen zaman nazara alınmaz (İİK m.78/2). Alacaklının satış talebinden önce borçlunun muntazam taksitlerle ödeme taahhüdü ve ilk taksiti derhal vermesi hâlinde ise icra muamelesi, kanundaki şartlar (yeterli malın haczedilmiş olması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, aydan aya ödeme, toplam sürenin üç ayı aşmaması) varsa durur (İİK m.111).

Sık yapılan hatalar

1. Ödeme emrine 7 gün içinde itiraz etmemek. Süre geçtikten sonra borcun kendisine itiraz çok zorlaşır (ayrıntı için takibe itiraz yazısına bakın).
2. Maaşın tamamına haciz için muvafakat vermek. Haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar İİK m.83/a uyarınca geçersizdir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, işçinin maaşının tamamının haczine haciz işleminden bir gün önce verdiği muvafakati bu nedenle geçersiz saymış ve dörtte birden fazlasının haczedilemeyeceğine hükmetmiştir; aynı karar, haciz sırasında veya haciz işleminin gerçekleşmesinden sonra haczedilemeyen mal ve haklardan vazgeçilebileceği ilkesine de yer vermiştir (E.2012/13022, K.2012/30687, 30.10.2012). Rızanın hangi aşamada verildiği sonucu değiştirebileceğinden imzadan önce düşünün.
3. Süre dolduktan sonra şikâyet etmek. Genel şikâyet süresi 7 gündür (İİK m.16/1) ve süresi geçmiş şikâyet reddedilebilir. Hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde ise her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16/2); emekli aylığı gibi bazı haczedilemezlik şikâyetlerinde de süresiz şikâyet kabul eden kararlar vardır.
4. Maaş hesabı olduğunu belgelememek. Bankadan alınan “bu hesap maaş hesabıdır” yazısı en kolay delildir; bordro, hesap hareketleri ve işverenin ödeme kayıtları da kullanılabilir.
5. Maaşı uzun süre hesapta bırakmak. Biriken tutar tasarruf sayılıp haczedilebilir.
6. Emekli maaşı için muvafakat veya takas-mahsup yetkisi vermek. Sonradan itiraz etmek zorlaşır.
7. Ödemeyi dosyaya yapmayıp alacaklıya elden vermek ve belge almamak. Haciz kalkmaz, ödeme ispat edilemez.
8. Nafaka borcunu da dörtte bir kuralına bağlamak. Nafaka alacaklılarının hakları saklı olduğundan bu sınır nafaka takibinde aynen uygulanmayabilir.

Belge listesi

Bu belgeler kişisel veri içerebilir; yalnızca icra dairesi, mahkeme veya avukatınız gibi yetkili kişilere ve güvenli kanallardan iletin.

• Kimlik ve icra dosya numarası
• Ödeme emri ve tebligat zarfı/barkodu (tebliğ tarihini gösterir)
• Haciz yazısı veya banka bildirimi
• Son 3-6 aylık maaş bordrosu ve banka hesap dökümü
• Bankadan alınan “maaş hesabıdır” yazısı
• Bakmakla yükümlü olduğunuz kişileri gösteren nüfus kayıt örneği; kira, tedavi ve eğitim giderleri
• Varsa ödeme makbuzları, alacaklı ile yapılan yazışmalar ve taksit protokolü
• Emekliyseniz SGK aylık belgesi, bankaya verdiğiniz kredi sözleşmesi ve talimatlar

Görevli mahkeme / başvuru yeri

Görev: Haciz işlemine yönelik şikâyetlerde görevli merci icra mahkemesidir (icra hukuk mahkemesi). İcra dairesi işlemi yapan birimdir; işleme karşı şikâyeti icra mahkemesi inceler.

Yetki: Şikâyet, hangi icra müdürlüğünün işlemine yönelikse genel olarak o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesinde incelenir. Haczolunacak mallar başka yerdeyse ve haciz oradaki icra dairesine yazılarak yaptırılmışsa, hacizle ilgili şikâyetleri istinabe olunan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesi çözer (İİK m.79/2). Her haciz şikâyetinde istinabe edilen mahkeme yetkili değildir; işlemi hangi dairenin yaptığına bakılmalıdır. İstirdat ve menfi tespit davaları takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (İİK m.72).

Arabuluculuk: İcra mahkemesine şikâyet ve ödeme emrine itiraz için arabuluculuk dava şartı değildir. İstirdat veya menfi tespit gibi genel mahkemede açılacak para davalarında dava şartı olup olmadığı uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir: ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A); kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağıyla ilgili menfi tespit ve istirdat davalarında da İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 uyarınca aynı sonuç doğar. Bu iki kategoriye girmeyen davalarda dava şartı bulunmayabilir; açmadan önce dosyanın niteliği kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

1. Maaşımın tamamına haciz konulabilir mi? Hayır. İşçi ücretinde dörtte birden fazlası haczedilemez. Diğer maaşlarda borçlu ve ailenin geçimi için gereken miktar düşülür; haczedilen kısım dörtte birden az olamaz. Maaşın tamamına konulan haciz, somut duruma ve başvuru koşullarına göre şikâyetle düzeltilebilir. Haciz öncesi muvafakat geçersizdir (İİK m.83/a); ancak haciz sırasında veya sonrasında verilen vazgeçmenin geçerliliği ile nafaka borcu gibi istisnalar sonucu değiştirebilir.

2. Maaş haczi ne kadar sürer? Haciz kaldırılmadığı ve ücret ödeme ilişkisi sürdüğü sürece borç bitinceye kadar. İşveren maaşı keser ve icra dairesine gönderir (İİK m.355). Bir hafta içinde haczin uygulandığını bildirmek zorundadır. İşyeri değişirse haciz yeni işverene kendiliğinden geçmez; yeni işyerine yeni bir yazı gönderilmesi gerekir.

3. Maaşıma haciz konulursa işten çıkarılabilir miyim? Bu soruya herkes için geçerli tek bir cevap vermek doğru olmaz; sonuç iş sözleşmesine, fesih gerekçesine ve somut olaya göre değişir. Haciz yazısı sonrası işten çıkarılma ya da hak kaybı yaşıyorsanız iş ve sosyal güvenlik hukuku kapsamında sözleşme ve yazışmaların hukuki açıdan incelenmesi yararlı olur.

4. Birden fazla alacaklı varsa maaşım nasıl paylaştırılır? Hacizler sıraya konur. Önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki hacze geçilemez (İİK m.83/2). Adi alacaklar bakımından aynı maaştan aynı anda birden fazla alacaklıya kesinti yapılmaz; nafaka alacaklarının özel rejimi saklıdır.

5. Emekli maaşıma haciz gelirse ne yapmalıyım? 5510 sayılı Kanun m.93’e göre aylık, Kurum alacakları ve nafaka dışında haczedilemez ve muvafakat yoksa icra müdürü haciz talebini reddeder. Yine de haciz geldiyse süreyi beklemeden icra mahkemesine şikâyet edin; genel süre 7 gündür, ancak emekli aylığının haczedilemezliği şikâyetinde süresiz şikâyeti kabul eden Yargıtay kararları vardır. Bankaya kredi için verdiğiniz kesinti yetkisi ayrı bir konudur ve sonuçları farklı olabilir.

6. Maaş hesabımı bloke ettiler; ne yapabilirim? Hesabın maaş hesabı olduğunu bankadan yazıyla belgeleyin, aynı maaş için işverende de kesinti yapılıp yapılmadığına bakın ve icra mahkemesine şikâyet edin. Hesapta biriken tasarruf için farklı değerlendirme yapılabilir.

7. Borcumu ödedim, haciz hâlâ devam ediyor. Ne olur? Dosya borcu tamamen ödendiyse icra müdürlüğünden haczin kaldırılmasını isteyin; alacaklıya doğrudan ödediyseniz alacaklıdan yazılı belge alın. İşlem yapılmıyorsa İİK m.16/2’ye göre her zaman şikâyet edebilirsiniz. Fazla kesilen tutarlar için dosya üzerinden iade isteyin; borçlu olmadığınız parayı ödediyseniz 1 yıl içinde istirdat davası açabilirsiniz.

Hangi durumlarda dosyanın hukuki açıdan değerlendirilmesi yararlı olur? Süre geçmek üzereyse, nafaka alacaklısı varsa, emekli maaşına bankayla yapılmış sözleşme söz konusuysa ya da birden fazla dosya tek maaş üzerinde yarışıyorsa. Bu durumlarda tek bir hatalı işlem hak kaybına yol açabilir.

İlgili sayfalar: İcra ve İflas Hukuku · İcra takibine itiraz ve itirazın iptali · Velayet, nafaka ve mal rejimi · İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık veya dosyaya özgü görüş yerine geçmez.